Mijn Autisme

Op de vraag, wat is autisme ? is niet zomaar een kant en klaar antwoord te geven. Je zou er de DSM IV bij kunnen nemen, maar een opsomming van karakteristieken is meestal niet erg duidelijk om iets uit te leggen. Ook praten over de mogelijke oorzaken – waar op dit moment nog niet zo erg veel over geweten is – staat ver weg van wat autisme voor mij betekent.

Voor de autist zelf gaat het namelijk vooral over de gevolgen, wat zijn of haar ervaringen zijn, wat er zo allemaal niet echt vlot verloopt. Je zou het kunnen hebben over moeilijk sociaal contact, context blindheid, overprikkeling of preoccupaties en elke autist zal dat proberen uit te leggen op zijn of haar specifieke manier, hoogstwaarschijnlijk de nadruk leggend op de dingen die hem of haar het meest storen.

Dat doe ik dus nu ook, uitleggen wat autisme voor mij betekent aan de hand van wat me het meest stoort. Hieronder volgt een uitleg.

Ik heb dus het gevoel dat mijn brein een ontzettend onflexibel brein is, met alle gevolgen van dien. Toen ik op het idee kwam om over dit onderwerp een postje te schrijven, dacht ik, ik moet het maar gauw doen, nu het kan. Want vaak kan het niet, dan heb ik het gevoel dat ik “vast” zit, dat ik doodgraag een aantal dingen wil doen, maar dat het gewoon niet lukt. Deze soms extreme vorm van passiviteit heeft niets te maken met luiheid – al heeft de lezer de vrijheid natuurlijk om daar anders over te denken – het is gewoon volledig blokkeren. Het feit dat dat heel wat innerlijke onrust en stress met zich mee kan brengen, geeft toch ook aan dat ik het anders zou willen.

Mijn onflexibel brein bestaat en ik moet daar leren mee leven. Wat ik zeker moet doen is prioriteiten stellen, waar de levensnoodzakelijke dingen op de eerste plaats moeten komen. Zien dat ik alle dagen eet, dat mijn huishouden toch een beetje in orde blijft, dat rekeningen betaald worden en officiële documenten in orde zijn.

Maar verder heeft mijn inflexibiliteit grote gevolgen, daar kan ik niet meer naast kijken. Een leven lang ongezond eten door niet de flexibiliteit te hebben om gevarieerd te kunnen eten, bijna geen sociale contacten omdat – buiten het om andere redenen moeilijk is – ik ook niet flexibel genoeg ben om daar allemaal mee te kunnen omgaan, en al zeker niet om vriendschappen te onderhouden in de tijd. Het maar aankunnen van één handeling tegelijkertijd, geen multitasken en dat in de exteme vorm. Het volledig stilvallen van elke activiteit wanneer de overprikkelingen te hoog zijn. Het niet kunnen starten aan iets, maar eenmaal gestart er dan niet meer mee kunnen stoppen en vervallen in repetitief gedrag, typisch of minder typisch.

Het eindresultaat is dat ik vaak oververmoeid ben, niet om de vele dingen die ik allemaal gedaan zou hebben, maar omdat het gevecht tegen een extreem onflexibel brein heel erg vermoeiend kan zijn. Starten van een taak is moeilijk, eenmaal met iets begonnen, het dan “figuurlijk” weer loslaten is ook moeilijk en in relatief korte tijd switchen tussen twee verschillende taken of bezigheden is dat ook. Eigenlijk kan ik stellen dat mijn brein een brein is met erg weinig bewegingsvrijheid.

Theorie en Praktijk

Een mens kan veel weten in theorie, maar in de praktijk, wanneer het erop aan komt, er niets van terecht brengen. Dat is iets wat ik maar al te goed ken. Dat kan over allerhande dingen gaan, maar ook voor de meest eenvoudigste dingen kunnen theorie en praktijk ver uit elkaar liggen. Het gebeurt me nogal vaak dat ik dingen die zo voor de hand liggen, niet kan doen, wanneer er in de praktijk zich onverwachte situaties voordoen. Meestal is het niet erg en af en toe wel grappig ook, als je er achteraf op terug kijkt.

Een bekend voorbeeld is dat fragment uit de film Rainman, waar het hoofdpersonage de straat over steekt en in het midden van de straat blijft staan wanneer het voetgangerslicht plots op “Don’t Walk” springt.

Om een voorbeeld te geven, zo was ik eens op een bijeenkomst met een spreker, die tijdens het gesprek vertelde dat ze een boek had geschreven. Iemand vroeg waar dat boek te koop was en de spreker, alsook schrijver vertelde dat ze exemplaren bij had en dat wie dat wenste er meteen een kon kopen. Iedereen wilde dat boek wel hebben, want een boek van iemand die je persoonlijk ontmoet hebt en bovendien over een onderwerp dat je interesseert, dat wil je toch lezen. Ik had gelukkig meer dan geld genoeg bij me, dus ik had geen twijfel of ik het al dan niet zou kopen.

Toen ze terugkwam met een doos vol boeken zei ze : “Ik zou wel willen dat jullie gepast geld geven, want ik heb geen wisselgeld bij me…” Onverwachte gebeurtenis en daar stond ik dan, helemaal geblokkeerd. Ik had namelijk geen gepast geld. Dan kocht iedereen het boek, behalve ik, die daar verbouwereerd stond te staan en daarna zonder boek naar huis is gegaan.

Dat is een voorbeeld van wanneer er in de praktijk een onverwachte gebeurtenis plaatsvind, het niet meer wil lukken. Iedereen kan zich indenken dat je toch kunt vragen of ze toch niet kan wisselen, meer nog, nadat al die mensen met gepast geld hadden betaald, had ze inmiddels wisselgeld genoeg om mij terug te geven, maar dat lukt dan niet. Haar zin over het gepast geld staat dan erg scherp in mijn hoofd en dan is het een onoverkomelijkheid.

Dat is best wel frustrerend af en toe. Ik ben dus echt wel intelligent genoeg, maar wanneer er onverwachte dingen gebeuren blijkt die intelligentie en het logisch denken plots verdwenen te zijn.

Nu, dat voorval met het boek zal mij geen tweede keer meer gebeuren, want dat heeft nu een plaatsje in mijn hersenen gekregen. Echter, de kans dat ik voor de tweede keer exact hetzelfde ga meemaken is klein. Er is wel een zekerheid dat ik nog veel onverwachte situaties voor de eerste keer ga meemaken en dan valt het altijd af te wachten of ik daar gepast op kan reageren. Vaak wel maar soms ook weer niet.

Theorie is mooi, daar krijg je tijd voor, om erover na te denken. Bij de praktijk is dat veel minder, daar gaat het soms snel, soms te snel. Dan ben je niets meer met al je intelligentie en theoretische kennis, al de dingen die je weet dat logisch zijn, dan rest er alleen een tijdelijke black out van kennis en kunde.