Variatie

Ik heb deze gehele weblog eens afgedrukt op papier omdat het makkelijker is om door een hoop papier te bladeren dan van pagina naar pagina te surfen. Wat me toch weer opviel is dat deze blog zo gevarieerd is als mijn voeding. Erg weinig gevarieerd dus. Het gaat over mezelf en autisme. Als ik andere weblogs lees zijn die vaak erg gevarieerd, handelend over vele verschillende onderwerpen. Ik zou het ook wel willen, maar toch blijf ik altijd doorbomen op dezelfde onderwerpen. Het is dat of niets, blijkbaar. Ook mijn bijdragen op Wikipedia zijn voor minstens tachtig procent over hetzelfde onderwerp, helemaal een ander onderwerp als op deze blog, maar ook een vast onderwerp. Variatie zit er blijkbaar niet echt in. Als ik dan al eens over wat anders schrijf, over een ex-Miss België bijvoorbeeld, heb ik achteraf de neiging om het te gaan deleten, want het hoort niet thuis in mijn blog, dat gevoel heb ik dan. Wanneer ik in het verleden dan toch eens een nieuw onderwerp bedacht, dan maakte ik een nieuwe weblog aan waardoor dat ook weer een één-thema verhaal werd. Ik heb het zelfs moeilijk om afbeelding op deze blog te plaatsen, hoort er voor mijn gevoel ook al niet bij, ook heb ik het af en toe wel eens geprobeerd.

Rigide Denkpatronen

Er is een figuurlijke valstrik waar ik nog veel in trap. Dat weet ik namelijk omdat ik daar soms op gewezen wordt en achteraf bekeken heb ik ook het besef dat ik dat doe. Het is wel moeilijk uit te leggen.

Van kinderen met autisme wordt vaak gezegd dat ze de logische verbanden niet kunnen leggen. Dat een stoel in de keuken een stoel is, maar niet begrijpen dat een stoel in de woonkamer die er enigzinds anders uit ziet ook een stoel is. Dan gaat het om voorwerpen en wanneer een kind ouder wordt gaat het dan toch begrijpen. Veel moeilijker blijft het als het om begrippen en situaties gaat, die wazige dingen die je niet aan kan wijzen.

Als er dan iets nieuws is, een nieuwe situatie en dergelijke moet je afgaan op eigen kennis en ervaringen, wat je ooit gezien of gehoord en begrepen hebt enzomeer en aan de hand daarvan de nieuwe situatie proberen in te schatten en te begrijpen. Maar blijkbaar blijf ik daar te rigide in. Ik kan verbanden leggen tussen A en B, maar het is moeilijker dan het lijkt, want A kan je nooit 100% vergelijken met B en behalve vergelijken moet je de vergelijking dus ook bijstellen of misschien zelfs combineren met verschillende.

Random voorbeeldje : Zo kwam ik er bevoorbeeld op dat een huwelijk eigenlijk lijkt op een kleine economie, man en vrouw komen tesamen om een klein bedrijfje te starten (een gezin), gaan dan woonst en spullen vergaren, zorgen voor het nageslacht (de opvolgers) en zorgen voor elkaar wanneer er een ziek wordt (sociale zekerheid). Dan gaat mijn gedachtengang zo ver dat ik de vergelijking 100% doortrek en vergeet dat de vergelijking maar gedeeltelijk opgaat en dat een huwelijk meer is dan alleen maar een kleine economie.

Vergelijkingen die ik vaak maak zijn rigide en ik heb moeite om dan te nuanceren. Vergelijkingen kun je nooit voor 100% toepassen op situatie A, B, C,… en toch doe ik dat vaak. Als iemand dan een probleem heeft zeg ik soms dat ik het volkomen begrijp omdat ik een geschikt vergelijk in mijn hoofd vond, alleen kom ik later dan tot de vaststelling dat ik het eigenlijk helemaal verkeerd begrepen heb omdat ik bijvoorbeeld een eigen vroegere ervaring voor 100% doortrok op de situatie van iemand anders.

Wat kinderen moeilijk kunnen – vergelijkingen maken of verbanden zien – lukt nu natuurlijk wel, maar de verbanden zijn te rigide, ik neem ze eigenlijk letterlijk over zonder ze aan te passen aan de nieuwe situatie die ik wil begrijpen. En soms, wanneer je dan weer eens verkeerde conclusies getrokken blijkt te hebben, ga je weer alles wat je weet in vraag stellen, een overcompensatie.

Het brein is onflexibel.

Mijn Autisme

Op de vraag, wat is autisme ? is niet zomaar een kant en klaar antwoord te geven. Je zou er de DSM IV bij kunnen nemen, maar een opsomming van karakteristieken is meestal niet erg duidelijk om iets uit te leggen. Ook praten over de mogelijke oorzaken – waar op dit moment nog niet zo erg veel over geweten is – staat ver weg van wat autisme voor mij betekent.

Voor de autist zelf gaat het namelijk vooral over de gevolgen, wat zijn of haar ervaringen zijn, wat er zo allemaal niet echt vlot verloopt. Je zou het kunnen hebben over moeilijk sociaal contact, context blindheid, overprikkeling of preoccupaties en elke autist zal dat proberen uit te leggen op zijn of haar specifieke manier, hoogstwaarschijnlijk de nadruk leggend op de dingen die hem of haar het meest storen.

Dat doe ik dus nu ook, uitleggen wat autisme voor mij betekent aan de hand van wat me het meest stoort. Hieronder volgt een uitleg.

Ik heb dus het gevoel dat mijn brein een ontzettend onflexibel brein is, met alle gevolgen van dien. Toen ik op het idee kwam om over dit onderwerp een postje te schrijven, dacht ik, ik moet het maar gauw doen, nu het kan. Want vaak kan het niet, dan heb ik het gevoel dat ik “vast” zit, dat ik doodgraag een aantal dingen wil doen, maar dat het gewoon niet lukt. Deze soms extreme vorm van passiviteit heeft niets te maken met luiheid – al heeft de lezer de vrijheid natuurlijk om daar anders over te denken – het is gewoon volledig blokkeren. Het feit dat dat heel wat innerlijke onrust en stress met zich mee kan brengen, geeft toch ook aan dat ik het anders zou willen.

Mijn onflexibel brein bestaat en ik moet daar leren mee leven. Wat ik zeker moet doen is prioriteiten stellen, waar de levensnoodzakelijke dingen op de eerste plaats moeten komen. Zien dat ik alle dagen eet, dat mijn huishouden toch een beetje in orde blijft, dat rekeningen betaald worden en officiële documenten in orde zijn.

Maar verder heeft mijn inflexibiliteit grote gevolgen, daar kan ik niet meer naast kijken. Een leven lang ongezond eten door niet de flexibiliteit te hebben om gevarieerd te kunnen eten, bijna geen sociale contacten omdat – buiten het om andere redenen moeilijk is – ik ook niet flexibel genoeg ben om daar allemaal mee te kunnen omgaan, en al zeker niet om vriendschappen te onderhouden in de tijd. Het maar aankunnen van één handeling tegelijkertijd, geen multitasken en dat in de exteme vorm. Het volledig stilvallen van elke activiteit wanneer de overprikkelingen te hoog zijn. Het niet kunnen starten aan iets, maar eenmaal gestart er dan niet meer mee kunnen stoppen en vervallen in repetitief gedrag, typisch of minder typisch.

Het eindresultaat is dat ik vaak oververmoeid ben, niet om de vele dingen die ik allemaal gedaan zou hebben, maar omdat het gevecht tegen een extreem onflexibel brein heel erg vermoeiend kan zijn. Starten van een taak is moeilijk, eenmaal met iets begonnen, het dan “figuurlijk” weer loslaten is ook moeilijk en in relatief korte tijd switchen tussen twee verschillende taken of bezigheden is dat ook. Eigenlijk kan ik stellen dat mijn brein een brein is met erg weinig bewegingsvrijheid.

Loslaten

Om deze post te beginnen, het is altijd moeilijk om te praten over autisme, omdat wanneer je praat over autisme, praat je over 40 miljoen mensen. Daarom is praten over autisme altijd een beetje generalizerend en generalisaties zijn altijd een beetje juist en ook vooral veel onjuist. Daarom praat ik liever over “mijn autistisch brein” dan het te hebben over “het autistische brein” of over autisme. Dan kunnen anderen zelf beslissen hoeveel ze zichzelf erin herkennen en hoeveel ook niet.

Het gaat dus over “loslaten”. Dat is iets wat ik hebben moeten leren. Het loslaten van ideeën, van gedachten en het loslaten van het eigen gelijk. Loslaten betekent niet altijd definitief loslaten, soms ook maar voor even, om de dingen eens van een andere kant te kunnen bekijken. Ik heb het geloof dat iedereen het daar wel moeilijk mee heeft, autist of niet, maar mijn autistisch brein heeft het daar heel lang moeilijk mee gehad.

Wanneer mensen het hebben over loslaten, dan hebben ze het vaak over het loslaten van mensen, van hun kinderen bevoorbeeld wanneer die op eigen benen komen te staan. Daar heeft deze autist dan weer geen probleem mee omdat hij nog nooit iemand “vast” heeft gehad, dan is er ook geen nood om mensen los te laten.

Buiten ideeën, gedachten en overtuigingen is het loslaten van gewoonten ook een opdracht die niet zo eenvoudig is. Het loslaten van onhebbelijkheden bevoorbeeld. Of het loslaten van slechte eetgewoonten. Het loslaten om over alles een mening te hebben, even geen mening hebben kan zo bevrijdend werken af en toe.

Het is niet zo eenvoudig om een openminded persoon te zijn, al beweren de meeste mensen wel dat ze dat zijn. Ik ben dat niet altijd, of niet genoeg, maar ik werk er wel aan, met vallen en opstaan. Het is onzinnig om alles wat je doet en gelooft op de figuurlijke helling te zetten, maar af en toe afstand proberen te nemen en met gezonde zelfkritiek naar jezelf te kijken vind ik een nuttige bezigheid.