Honesty revisited

Ok, ik ben een beetje actief vandaag. Mijn vierde post van vandaag. Ik wil het nog eens over eerlijkheid hebben. Erg veel autisten die ik in de loop der jaren ontmoet heb op het internet vinden “eerlijkheid” een ultilmate right thing to do.

Ik ben dat toch anders beginnen bekijken. Eerlijkheid moet een doel zijn, maar het mag niet leiden tot frustraties en haat. Herman Van Rumpuy, onze nieuwe president van Europa vertelde enkele jaren geleden in een televisieprogramma dat eerlijkheid maar werkt zolang je er anderen niet mee schaadt, dat volledige eerlijkheid soms contraproductief is en alleen maar leidt tot frustratie en dat je dan beter je mond houdt. Want zoals hij zei, als iedereen altijd “eerlijk” zou zijn, dat zou onleefbaar zijn. Dan zou er altijd oorlog zijn.

Ik heb geleerd dat dat zo is. Wanneer je altijd eerlijk je gedacht zegt, dan schop je figuurlijk tegen veel schenen en wil niemand nog iets met je te maken hebben.

Wat we moeten leren is dat onze “eerlijkheid” vaak in onze “onderbuik” zit, met andere woorden iets dat spontaan in ons opkomt en dat het niet per definitie onze mening is ten alle tijden. Alleen het gedacht op dat moment, zonder er verder veel over na te denken.

Iemand die er wel over nagedacht heeft en er zijn of haar best over heeft gedaan kunnen we dan afkraken met onze eerlijke mening, een mening die niet erg doordacht was en alleen voortkwam uit onze onmiddellijke impulsen. Da’s dan ook niet zo eerlijk. Het is vaak eerlijker om eerst eens goed na te denken voordat we onze mening spuien.

Ik ben er wel helemaal voor om ons eerlijk gedacht te zeggen, maar daar moet dan over nagedacht zijn. Soms gebeurd het wel, je gedacht zeggen tegen mensen die je goed kent. Maar het zijn zeldzame momenten. Op deze momenten heb je over alles nagedacht, er zijn geen impulsen meer, noch een onderbuikgevoel, wat overblijft is een eerlijke conclusie. Da’s iets wat eerder zeldzaam is, maar op dat moment kun je echt “eerlijk” zijn. Van alle andere momenten dat je tracht eerlijk te zijn, dat heeft niet echt met eerlijkheid te maken, dat zijn toevallige impulsen.

Echte eerlijkheid komt van de tijd die je besteed hebt om echt eerlijk te zijn. Om over de dingen na te denken en te proberen van diverse perspectieven te bekijken, niet van een toevallig buikgevoel.

Verschil binnen eenzelfde taal

Ik heb taal altijd fascinerend gevonden. Misschien omdat ik ze aan de oppervlakte zo gemakkelijk vindt maar ten gronde zo moeilijk. Het gaat dan om de nuances in de taal die zo moeilijk te begrijpen zijn soms. Ik las een opiniestuk van een Vlaamse schrijfster over de verschillen tussen het Nederlands in Nederland en Vlaanderen en alhoewel we allemaal weten dat er verschillen zijn, we beseffen niet altijd hoe groot die verschillen soms zijn. Aan de oppervlakte lijken ze klein, maar ten gronde verschilt het soms nogal eens.

Verschillen zijn nooit erg, behalve wanneer het tot misverstanden leidt. Iedereen heeft wel eens te maken met een misverstand maar het is iets waar ik met mijn diverse contacten over de jaren bewust ben van geworden, het aantal misverstanden die autisten meemaken komen veel vaker voor en leidt tot veel frustraties. We spreken nu eenmaal een andere taal, die vermoed ik erg op onszelf gericht is zonder er veel notie van te hebben dat toehoorders onze woorden misschien anders kunnen interpreteren.

Wanneer je te vaak de “verkeerde dingen op het verkeerde moment” zegt, of de dingen te vaak onhandig zegt, dan denken veel mensen dat je van slechte wil bent, of dat je een slecht karakter hebt. Dan laten mensen je op den duur figuurlijk links liggen, willen ze je niets meer met je te maken hebben. Sommige autisten gaan desondanks – met vallen en opstaan – door met communiceren en opbouwen van sociaal contact, anderen – zoals ik – proberen nog zo weinig mogelijk te zeggen en schermen zich liever zoveel mogelijk af.

Misschien hebben mensen een verschillende tolerantie wanneer het op conflicten aan komt, de een kan al wat meer incasseren als de andere, maar mijn tolerantie op dat gebied is altijd erg laag geweest. Ik heb dan liever helemaal niets dan dat ik er de conflicten moet bijnemen. Ik trek tot op zekere mate mijn plan wel.

Ik heb in mijn leven geleerd om extra voorzichtig te zijn over de dingen die ik zeg, helaas kun je dat nooit volhouden, je valt toch altijd weer door die figuurlijke mand, want zoals iemand die erg onhandig is in het doen van klusjes, blijf ik – hoe voorzichtig ik ook ben – onhandig wanneer het aankomt op verbale communicatie en om het vergelijk van de onhandige klusjesman verder te trekken, ik zal met regelmaat met een hamer op mijn communicatieve duim blijven kloppen.

De snelheid van het internet

Ik weet alles graag, en weet alles graag snel. Maar dat heeft wel een nadeel. Het internet is een medium om het laatste nieuws erg snel te brengen. Leuk, maar het moet nog wel nauwkeurig en juist zijn en het verval lijkt wel erg. Snelheid is belangrijker geworden bij het nieuws, en niet bij de minste. Niet dat dit nieuwsitem mij erg boeit, maar de dood van Koningin Fabiola heeft al twee keer online gestaan door het Belgisch nieuwsagentschap Belga.

Dat stoort mij wel. Nieuws gaat zo snel dat het niet meer accuraat is. Waar ik mij ook aan stoor is de neutraliteit van het nieuws. Als je het Waalse en Vlaamse nieuws vergelijkt, dat zijn twee verschillende werelden en van neutraliteit is er zeker geen sprake meer. Op televisie en in de kranten, het zijn allemaal heel verschillende verhalen.

Ik heb lang gedacht dat de VRT erg neutraal was, maar als je goed kijkt – goed kijkt na jaren – kan je daar ook geen neutraliteit meer terugvinden. Neutraliteit is trouwens niet zo eenvoudig, dat is ook cultuurgebonden en vanaf je dat beseft is neutraliteit iets dat maar na te steven is. Echte neutraliteit kan niet bestaan. Als je het nieuws leest over België in Nederlandse kranten leest, dan is er een vereenvoudiging van de feiten en van neutraliteit niet veel sprake meer.

Nevertheless, het proberen van een zo correct mogelijk beeld of verhaal te geven zou het doel moeten zijn van een journalist. Dat vind ik maar weinig terug. Veel journalisten zijn bloggers geworden, alleen heten hun blogstukken “opiniestukken”, maar da’s dan ook het enige verschil.

Ook de berichtgeving over wetenschappelijke en bij uitbreiding medische artikelen, is er ook sprake van vereenvoudiging en het niet al te correct weergeven van de feiten. Alleen snelheid, toegankelijkheid en over-versimperlisering van artikelen is de norm. Dus vaak ook de artikelen die verschijnen over autisme. Die zijn vaak ook erg simplistisch en deze helpen dus niet om een andere vorm van “zijn” op een genuanceerde manier uit te leggen. Alleen de extreemste autisten komen aan bod, terwijl er 40 miljoen autisten bestaan.

Ongenuanceerd genuanceerd

Ik heb gisteren wat in het boek “De wijde lucht omvatten” van de autist Daniel Tammet gelezen. Door mijn concentratiestoornissen lees ik altijd maar een paar bladzijden na elkaar. Maar het boek was toch wel heel herkenbaar en daarom wel grappig.

Tammet komt met berekeningen die aan moeten tonen dat het spelen op de lotto niet erg slim is, dat je bijvoorbeeld zeven keer meer kans hebt om door een bliksem getroffen te worden dan de hoofdpot te winnen. Hij gaat er dan op verder en vermoed dat het de armste mensen zijn die erop spelen omdat die er het meest op hopen, maar hij vind dat dom, want dan komt er weer een berekening hoeveel ze kunnen sparen door niet op de lotto te spelen. Helemaal op het einde vertelt hij nog dat het ook wel kan zijn dat mensen het gewoon spannend vinden en ook daarom meespelen.

Erg herkenbaar en omdat het voor mij herkenbaar is, vind ik het ook wel grappig, voor mezelf dan, kijkend naar mezelf, figuurlijk gesproken.

Als ik van iets overtuigd ben, ben ik ook geneigd om daar een héél lang en vurig betoog over te houden, waar ik ook cijfers en andere informatie zal bij betrekken. Soms ook vergelijkingen maken die achteraf bekeken krom kunnen zijn. Wat hij ook doet is het hebben over “mensen die het minste geld” hebben, wat mij niet zo erg fijngevoelig leek, maar ik merk dat soms bij een ander en hoe ik ook mijn best doe, vaak zeg ik zelf ook van die minder fijngevoelige dingen. En je weet dat dus maar pas als anderen daar een opmerking over maken, wat mij jongstleden nog maar eens gebeurd is. Da’s trouwens heel wat minder grappig en een van de frustraties waar ik mee moet leven.

Daarna probeert hij zijn betoog te nuanceren, maar dat gebeurd dan op zo’n karige manier dat het niet erg veel uitmaakt. Maar da’s toch ook iets dat ik herken. Je probeert te leren om evenwichtig te zijn, dingen vanuit verschillende oogpunten te bekijken, maar echt lukken gebeurt dat toch niet zo vaak.

Wanneer mensen met communicatief talent – laat ons zeggen een deel van de groep niet-autisten – een overtuiging proberen te poneren, heb ik gemerkt dat ze dat verdomd evenwichtig en genuanceerd kunnen overbrengen. Maar dat betekent niet per definitie dat de stelling/boodschap/mening ook genuanceerd is. Ze hebben gewoon het talent om het zo te laten overkomen. Een autist blijft toch altijd een figuurlijke olifant in de taalwinkel, slim communiceren zit er vaak niet in. Je zou kunnen zeggen, het is wel eerlijker, maar daar heb je uiteindelijk niets aan als je als olifant teveel vernield hebt.

Anders

Ik kan het niet anders zeggen, ik ben anders als de meeste mensen en uit ervaring en gesprekken met autisten weet ik ook dat ik anders ben als de meeste andere autisten.

Zo’n vijf jaar geleden ben ik ernstig ziek geworden waardoor ik bijna alle sociale contacten verloor. Dat ik geen sociale contacten meer had vond ik niet erg, maar ik dacht dat dat zich toch ooit eens moest wreken. Veel alleen willen zijn, in mijn eigen wereldje, dat wilde ik altijd, maar teveel alleen, dat moest zich toch wreken op den duur ?

Dat dacht ik. Dat ik van altijd maar alleen te zijn, dat ik dat ook op den duur moe zou worden. Maar na vijf jaar moet ik de vaststelling maken dat ik het nog altijd fijn vind. Meer nog, ik voel me er nog beter en beter bij.

Af en toe een monoloog in deze blog, maar alle andere “in real life” en alle andere internet contacten zijn nu tot een absoluut minimum beperkt. Ik heb me eigenlijk nog nooit zo goed gevoeld. Het is “mijn tijd”, “mijn tijd van mijn leven”.

Ik voel me alleen een beetje schuldig dat ik mogelijk mensen in de steek laat, mensen die het goed met mij menen, maar ik heb moeite om nog iets van mij te laten horen. Ik ben alleen en nog nooit zo gelukkig geweest. Zo is dat. Maar naargelang ik minder en minder communiceer valt het me erg zwaar om het dan af en toe wel te doen.

Ik weet het, veel mensen kunnen dat niet begrijpen omdat sociaal contact heel belangrijk is in hun leven, maar ik heb een tijdje geleden de minieme contacten die ik nog had op het internet, voor een groot deel doorgeknipt. Ik dacht dat ik er misschien spijt van zou krijgen, maar het is niet zo, ik voel me gelukkig. Hoe minder mensen die ik tref, hoe gelukkiger ik ben.

Ik broed al een tijdje op een schrijfsel over hoe ik mensen zie, dat is zeker niet negatief, ik ben geen mensenhater, zeker niet. Dat stukje komt er nog aan, al weet ik niet wanneer.

Wat me wel moeilijk valt is dus nog om te communiceren. De “gaten in de tijd” dat ik totaal niet communicatief ben worden groter, de momenten dat ik niets meer kan zeggen, zelfs geen klein antwoordje op een ingekomen email, worden groter. Gewoon een regeltje terugschrijven worden moeilijker en kost tijd en ook stress. Dan moet ik profiteren van momenten als nu, als het even gaat, andere dagen zijn grote oceanen van stilte waar ik eigenlijk niet in staat meer ben om nog iets te zeggen. Maar dan voel ik me zeker niet ongelukkig. Misschien ben ik wel geboren om niets te zeggen, of alleen heel af en toe, wanneer het er echt toe doet.