Honesty revisited

Ok, ik ben een beetje actief vandaag. Mijn vierde post van vandaag. Ik wil het nog eens over eerlijkheid hebben. Erg veel autisten die ik in de loop der jaren ontmoet heb op het internet vinden “eerlijkheid” een ultilmate right thing to do.

Ik ben dat toch anders beginnen bekijken. Eerlijkheid moet een doel zijn, maar het mag niet leiden tot frustraties en haat. Herman Van Rumpuy, onze nieuwe president van Europa vertelde enkele jaren geleden in een televisieprogramma dat eerlijkheid maar werkt zolang je er anderen niet mee schaadt, dat volledige eerlijkheid soms contraproductief is en alleen maar leidt tot frustratie en dat je dan beter je mond houdt. Want zoals hij zei, als iedereen altijd “eerlijk” zou zijn, dat zou onleefbaar zijn. Dan zou er altijd oorlog zijn.

Ik heb geleerd dat dat zo is. Wanneer je altijd eerlijk je gedacht zegt, dan schop je figuurlijk tegen veel schenen en wil niemand nog iets met je te maken hebben.

Wat we moeten leren is dat onze “eerlijkheid” vaak in onze “onderbuik” zit, met andere woorden iets dat spontaan in ons opkomt en dat het niet per definitie onze mening is ten alle tijden. Alleen het gedacht op dat moment, zonder er verder veel over na te denken.

Iemand die er wel over nagedacht heeft en er zijn of haar best over heeft gedaan kunnen we dan afkraken met onze eerlijke mening, een mening die niet erg doordacht was en alleen voortkwam uit onze onmiddellijke impulsen. Da’s dan ook niet zo eerlijk. Het is vaak eerlijker om eerst eens goed na te denken voordat we onze mening spuien.

Ik ben er wel helemaal voor om ons eerlijk gedacht te zeggen, maar daar moet dan over nagedacht zijn. Soms gebeurd het wel, je gedacht zeggen tegen mensen die je goed kent. Maar het zijn zeldzame momenten. Op deze momenten heb je over alles nagedacht, er zijn geen impulsen meer, noch een onderbuikgevoel, wat overblijft is een eerlijke conclusie. Da’s iets wat eerder zeldzaam is, maar op dat moment kun je echt “eerlijk” zijn. Van alle andere momenten dat je tracht eerlijk te zijn, dat heeft niet echt met eerlijkheid te maken, dat zijn toevallige impulsen.

Echte eerlijkheid komt van de tijd die je besteed hebt om echt eerlijk te zijn. Om over de dingen na te denken en te proberen van diverse perspectieven te bekijken, niet van een toevallig buikgevoel.

Familie

Misschien is het een taboe onderwerp, over je hele familie in de breedste zin te schrijven, maar ik hoor bij die familie en daarom vind ik dat ik het recht heb om erover te schrijven. Net zoals Dimitri Verhulst over zijn familie schreef. Het is nooit fraai, maar de waarheid heeft zijn recht.

Er was iets raars aan de hand met mijn familie langs vaders kant. Dat kom je te weten wanneer je aan genealogie doet en wanneer je verder de flarden verhalen die je hoorde bij overlevering bij elkaar legt.

Mijn bedovergrootouders kregen negen kinderen, vijf meisjes en vier jongens. De eerste jongen bleek niet normaal. Hij verbleef in een “gesticht” toen de tweede wereldoorlog begon. Toen de eerste Duitse bom op Antwerpen neerkwam, was dat net op dat gesticht, er is nooit meer iets over hem gehoord. De drie andere jongens – waaronder mijn grootvader – bleken “normaal” te zijn en ik zou zelfs zeggen, erg intelligent. Er waren ook vijf meisjes. Vier van hen stierven binnen het jaar, het vijfde niet, dat was tante K. Zij werd gediagnotiseerd met schizofrenie en zat ook lange tijd in een instelling. Ik kan er verhalen over vertellen, over haar vreemd gedrag, ik laat het maar. Toch vreemd dat er geen enkel “normaal” meisje was. Dat zet me aan het denken. Er was iets al weet ik niet wat. Wat de ouders betreft, mijn bedovergrootvader pleegde op zijn 50ste zelfmoord. Geen normale familie dus.

Ook langs mijn moeders familie ging het allemaal niet zo vlot. Mijn moeder zelf pleegde zelfmoord op haar 39ste, haar drie broers – mijn nonkels – verdenk ik er soms van om autistisch te zijn, al hebben zij geen diagnose. Dan heb ik ook drie nichten. Hun kinderen hebben afwisselend ADHD, autisme en enkele andere afwijkingen.

Ik ben blijkbaar geboren in een familie die wat betreft abnormaliteit iets harder getroffen is dan sommige andere families. Misschien moet ik maar blij zijn om gewoon hoogfunctionerend autistisch te zijn, wat er op neerkomt dat ik binnen mijn familietraditie nog redelijk normaal ben, al is dat geen doel op zich. Ik vind het allang niet meer erg om “anders” te zijn. Dat hoort nu eenmaal bij mij.

Herkauwer

Ik ben zowel letterlijk als figuurlijk een herkauwer. Als je een zwakke maag hebt gelieve de tweede paragraaf van deze post over te slaan. Die begint nu.

Mijn allereerste ziekenhuis opname gebeurde toen ik negen maanden oud was, toen ik het eten steeds weer uitbraakte. Ze wisten niet hoe dat kwam. Daarna vertelde een dokter dat ik een herkauwer was, want in mijn latere leven kwam het eten dat ik gegeten had altijd weer omhoog, of tenminste een klein deel er van, dat ik dan een tweede keer moest inslikken. Geen proper verhaal. Echter pas de laatste jaren blijft het achterwege. Maar ik ben een groot deel van mijn leven een herkauwer geweest. Geen proper verhaal eigenlijk.

Maar naast de letterlijke herkauwer ben ik eigenlijk ook een figuurlijke herkauwer. Altijd herhaling en het herkauwen van dingen. Zo kijk ik mijn favoriete televisieprogramma’s keer op keer weer, en wanneer ik muziek beluister luister ik repetitief keer op keer naar hetzelfde liedje. Ik was gisteren precies drie jaar lid van Last.fm en van de meer dan 45.000 songs die ik beluisterde de laatste drie jaar, waren er maar 116 artiesten die ik beluisterd heb in die tijd of ongeveer een 250 verschillende songs. Ik blijf op vele gebied een herkauwer, of dus erg repetitief bezig.

Over deze blog was ik een tijd aan het denken of ik hem wel verder zou zetten, want ook hier ben ik onderwerpen aan het “herkauwen”. Maar nu denk ik dat dat niet zo erg is. Ik heb over alles wat ik te vertellen heb wel al eens iets geschreven, maar doe het elke keer vanaf een ander perspectief en misschien is dat nog niet zo slecht.

Omdat mijn verhalen vaak eenzijdig zijn, geschreven uit het perspectief van het moment, kan er altijd geschreven worden over hetzelfde in de toekomst, maar dan vanaf een ander perspectief van dat bepaalde moment. Misschien verzin ik verrassend ook nog eens iets nieuws. Ik vind het eigenlijk af en toe nog steeds leuk om dingen op een andere manier figuurlijk te herkauwen, dus ga ik daar maar mee door in de toekomst.

Ik kan het maar hebben over de dingen die ik begrijp en die “nauw aan mijn hart liggen”, maar als ik die uit verschillende perspectieven kan vertellen, kan ik nog een tijdje bezig blijven. Misschien kan ik er uiteindelijk toch iets begrijpbaars uit destilleren. Dus ik doe gewoon maar rustig voort met schrijven.

Verschil binnen eenzelfde taal

Ik heb taal altijd fascinerend gevonden. Misschien omdat ik ze aan de oppervlakte zo gemakkelijk vindt maar ten gronde zo moeilijk. Het gaat dan om de nuances in de taal die zo moeilijk te begrijpen zijn soms. Ik las een opiniestuk van een Vlaamse schrijfster over de verschillen tussen het Nederlands in Nederland en Vlaanderen en alhoewel we allemaal weten dat er verschillen zijn, we beseffen niet altijd hoe groot die verschillen soms zijn. Aan de oppervlakte lijken ze klein, maar ten gronde verschilt het soms nogal eens.

Verschillen zijn nooit erg, behalve wanneer het tot misverstanden leidt. Iedereen heeft wel eens te maken met een misverstand maar het is iets waar ik met mijn diverse contacten over de jaren bewust ben van geworden, het aantal misverstanden die autisten meemaken komen veel vaker voor en leidt tot veel frustraties. We spreken nu eenmaal een andere taal, die vermoed ik erg op onszelf gericht is zonder er veel notie van te hebben dat toehoorders onze woorden misschien anders kunnen interpreteren.

Wanneer je te vaak de “verkeerde dingen op het verkeerde moment” zegt, of de dingen te vaak onhandig zegt, dan denken veel mensen dat je van slechte wil bent, of dat je een slecht karakter hebt. Dan laten mensen je op den duur figuurlijk links liggen, willen ze je niets meer met je te maken hebben. Sommige autisten gaan desondanks – met vallen en opstaan – door met communiceren en opbouwen van sociaal contact, anderen – zoals ik – proberen nog zo weinig mogelijk te zeggen en schermen zich liever zoveel mogelijk af.

Misschien hebben mensen een verschillende tolerantie wanneer het op conflicten aan komt, de een kan al wat meer incasseren als de andere, maar mijn tolerantie op dat gebied is altijd erg laag geweest. Ik heb dan liever helemaal niets dan dat ik er de conflicten moet bijnemen. Ik trek tot op zekere mate mijn plan wel.

Ik heb in mijn leven geleerd om extra voorzichtig te zijn over de dingen die ik zeg, helaas kun je dat nooit volhouden, je valt toch altijd weer door die figuurlijke mand, want zoals iemand die erg onhandig is in het doen van klusjes, blijf ik – hoe voorzichtig ik ook ben – onhandig wanneer het aankomt op verbale communicatie en om het vergelijk van de onhandige klusjesman verder te trekken, ik zal met regelmaat met een hamer op mijn communicatieve duim blijven kloppen.

Eerlijk is eerlijk

Misschien is het wel eerlijk. Ik heb bijna nooit psychologische pijn gevoeld, zelfs niet ten tijde van mijn depressie. Veel zenuwen maar nooit geen pijn. Toen ik ziek werd en sudeck kreeg kende ik lichamelijke pijn, die is nooit meer over gegaan. Misschien is die lichamelijke pijn wel eerlijk, als alternatief dat ik nooit psychologische pijn heb gekend – of zal kennen. Ik ben wel voor eerlijkheid, dat ieder zijn deel krijgt. Als het bij mij alleen zal lukken met lichamelijke pijn, dan moet dat maar zo.

Ik denk dat ik met lichamelijke pijn, nog altijd veel beter af ben dan personen met psychologische pijn. Ik ben op een manier dus wel blij. Al is lichamelijke pijn  niet fijn, psychologische pijn zou ik waarschijnlijk nog veel erger vinden.