Boeren

Soms vraag ik mij toch oprecht af wat ik van de gemiddelde mensheid moet denken. Zoveel vooroordelen dat zoveel mensen met zich meedragen, je houdt het soms niet voor mogelijk. Soms denk ik wel eens dat de gemiddelde mens méér autistisch en rechtlijnig is dan de gemiddelde autist. De autist moet nu eenmaal door zijn beperkingen – waar hij of zij constant op de feiten wordt gedrukt – nadenken over zijn of haar acties. Maar ik heb vaak de indruk dat de niet-autist, he-le-maal geen rekening houdt met dat hij of zij af en toe wel eens er een rechtlijnig standpunt op nahoudt. Sommige niet-autisten zijn egocentrische draken van mensen die nog niet eens beseffen hoe lomp dat ze soms zijn. Gelukkig wel zijn er nog een heel pak fijngevoeligere mensen zodat ik de mensheid niet moet opgeven, maar er zijn ook een heel pak “boeren”, die te lomp zijn om ooit maar te beseffen hoeveel schade ze soms aanrechten. Met mijn verontschuldigingen aan de landbouwers, maar ik vond even geen ander woord.

In het kwadraat

Voor veel mensen, ook autisten en zelfs ook voor mij is het moeilijk uit te leggen wat autisme nu precies is, ook wat het verschil is tussen de verschillende soorten autisme.

Maar eigenlijk is het misschien toch niet zo moeilijk. Een kernwoord is stugheid of inflexibiliteit. Mensen, ook niet-autisten zijn eigenlijk niet al te flexibel, maar ik zie autisme als inflexibiliteit in het kwadraat. Meer is dat toch eigenlijk niet.

Er is heel wat discussie over het verschil tussen klassiek autisme, aspergersyndroom en PDD-NOS. Vermeulen zit daar volgens mij niet ver af in zijn laatste boek. In theorie is er een verschil in het op tijd beginnen praten, in de praktijk heeft het gewoon te maken met intelligentie.

Je zou het zo kunnen stellen, alle autiten zijn autist. Ze hebben een erg inflexibel brein, het enige verschil is dat mensen gediagnotiseerd met klassiek autisme zo verstandig waren om geen taal te gebruiken wanneer het hen niet nuttig leek, mensen met Asperger taal begonnen te gebruiken op jonge leeftijd omdat het hen zo geleerd werd, ook al was het tegennatuurlijk en begrepen ze er zelf niets van en mensen met PDD-Nos hadden hetzelfde voor, maar zij waren nog net iets intelligenter en konden zich voortplanten, waardoor ze kinderen kregen met autisme die dan een diagnose kregen, waarop de vader het etiket PDD-Nos kreeg.

Austisten hebben het woord intelligentie niet uitgevonden, maar het bestaat wel. Het heeft verder niets te maken met je autisme, maar wel hoe je er mee omgaat. Hoe intelligenter, hoe meer je je kunt voordoen als “normaal”, maar da’s natuurlijk een facade.

Alle autisten hebben hetzelfde voor. Ze hebben een inflexibel brein, veel meer dan de niet-autist en da’s waar het autisme spectrum komt kijken. Het autisme is eigenlijk bij iedereen hetzelfde, alleen hoe je ermee omgaat en hoe je het kan compenseren is bij iedereen verschillend. Maar die verschillen horen alleen maar in het vakje “trivia”. Verder heeft het weinig belang.

Ik heb nu in vriendenkring en familie alle “soorten” autisten mogen ontmoeten. Het is veel van hetzelfde en iedereen heeft zijn “eigen” dingen. Maar gelijkenissen zijn overdonderend groot, wat het autisme betreft. Verder vult ieder het in naar eigen goedvermogen. Ik ben eigenlijk wel blij om nog niet intelligenter te zijn. Want die mensen ken ik ook en da’s vaak een leidensweg. Ze zijn er zich waarschijnlijk veel te veel van bewust en zijn dan ook vaak langdurig depressief. Gelukkig weet ik theoretisch wat er met me scheelt, maar in de praktijk voel ik er meestal niets bij. Da’s wel zo confortabel, geen emoties, of toch niet te veel. Zonder Rainman te zijn heb ik mijn leven ook ingevuld met veel informatie, met cijfers ook. Ik heb op Wikipedia veel reeksen gemaakt waar alleen de cijfers belangrijk zijn, dat maakt me gelukkig.

Ik heb wel het onderliggend besef dat ik aan veel dingen niet deelneem, aan emotionele dingen die wel belangrijk zijn voor anderen, maar zolang ik het alleen maar weet en er verder niets bij voel is dat ok. Ik houd me met inflexible dingen bezig zoals cijfers, nu al bijna een leven lang, het maakt me gelukkig en ook al weet ik dat er andere dingen bestaan, dingen die voor anderen erg belangrijk zijn, het maakt niet uit, want ik ben zoals ik ben, een inflexibel brein met matige intelligentie dat de mogelijkheid heeft om daarmee gelukkig te zijn.

Mijn specialisatie

Er zijn een aantal mensen die zich – waarschijnlijk terecht – autisme specialist noemen. Het zijn mensen zonder autisme die zich jarenlang in het autisme verdiept hebben en er erg veel over weten. Ze zijn zelf niet autistisch maar gewoon door zich er maar genoeg in te verdiepen, het fenomeen begrijpen zonder dat ze zelf de ervaring hebben.

Zonder onbescheiden te willen zijn, kan ik wel beweren het omgekeerde te zijn. Ik heb mij gespecialiseerd in het gedrag van niet-autisten. Dat begon op erg jeugdige leeftijd toen ik geen interesse had in vriendjes en ook weinig communicatie vertoonde, maar ik observeerde mensen, vooral volwassenen.

Tegenwoordig kan ik zeggen dat ik mensen goed begrijp, zonder er zelf een te zijn. Het is allemaal voorspelbaar geworden. Er zijn veel verschillende karakters, maar eenmaal ze je hebt gekwalificeerd, kom je toch voor niet al te veel verrassingen meer te staan.

Er is wel één voorwaarde. Ik moet alles van een afstand kunnen bestuderen. Dan is meestal alles zo klaar als een klontje, zoals ze dat zeggen. Ik ben dus eigenlijk een theoreticus. Als ik de mens – gelijk wie het is – aanschouw zal ik er nooit ver af zijn. Mensen hebben soms gesteld dat ik erg intelligent ben omdat ik de dingen zo goed kan inschatten.

Er is echter een maar. Als ik zelf bij een situatie betrokken geraak, verdwijnt mijn intelligentie voor de zon. Ik ben erg goed in het observeren van een afstand (voor een autist) en de juiste conclusie te trekken. Ik ben erg slecht wanneer ik zelf betrokken partij ben, dan verlies ik alle overzicht en is mijn kennis van geen tel meer.

Als ik geen betrokken partij ben, ben ik erg goed geworden in het “lezen” van situaties en in het begrijpen, als ik er zelf midden in sta, vervalt al die wijsheid. Mijn specialisatie is dus het goed begrijpen van mensen, begrijpen waarom ze de dingen doen die ze doen en zeggen wat ze zeggen, zolang ik dat maar van een grote afstand kan doen.

Misschien is het ook gewoon eigen aan autisten. Als je in een niet-autistische wereld leeft kun je maar beter ‘t een en ‘t ander opsteken over hoe andere mensen werken, in elkaar zitten. Alleen heb ik dat observeren altijd wel leuk gevonden. Ik weet niet of dat voor alle autisten geld.

Het Egocentrisch Spectrum

Voor mij is het de laatste tijd toch wel een beetje een revolutie geweest. Ik heb altijd alles ingedeeld in strikte “vakjes” maar sinds ik het woord “spectrum” ken, of beter, het woord echt begrijp, ben ik de dingen toch enigszins anders gaan bekijken. Tegenwoordig bekijk ik bijna elk gegeven vanuit een spectrum en niet meer vanuit strikt afgescheiden compartimentjes. Het is zelfs zo dat ik het woord spectrum zie als een meer-dimensionaal gegeven dan eerder een lijn van zwak naar sterk.

Zo keek ik gisteren naar een avondvullend televisieprogramma met een actrice. Ik ga naam en toenaam niet noemen omdat dat er verder niet toe doet. Wat me toch erg opviel was het erg egocentrische karakter van deze actrice, ze was bezorgd over wat mensen zouden denken over wat ze die avond allemaal te vertellen had en haar drie-uur durend verhaal ging bijna uitsluitend over haarzelf. Ze gaf het op een gegeven moment ook toe, ze was ook mede actrice geworden uit egocentrische redenen, omdat ze graag in de belangstelling staat en haar relatie met een collega acteur was afgesprongen, mede omdat het moeilijk is zei ze, dat twee mensen die zo graag in de belangstelling staan, om samen te leven. Dat was wel zo eerlijk.

Het is een algemeen aanvaard gegeven dat autistische mensen egocentrisch zijn, maar misschien zijn autisten dan wel egocentrisch, maar op hun aparte manier. Ik kan alleen maar voor mezelf spreken, maar het lijkt me dat autisten egocentrisch worden gevonden omdat ze veel in hun eigen leefwereldje bezig zijn, zonder genoeg aandacht te hebben voor de naaste medemens.

Dat wil ik best onderschrijven, want dat is vaak waar. Dus akkoord, autisten hebben binnen het egocentrische spectrum dat nadeel. Maar binnen datzelfde egocentrische spectrum zijn de meeste autisten niet bezig met in het middelpunt van de belangstelling te staan. Ze zijn vaak ook niet bezig met het egocentrische ideaal om zoveel mogelijk geld te verdienen, al was het maar omdat ze de mogelijkheid niet hebben in een maatschappij waarin ze niet passen.

Binnen het egocentrische spectrum past de autist als het aankomt om met de eigen vaak onzinnige dingetjes bezig te zijn, daar heeft niemand last van en ook dat hij of zij wat te weinig “oog” heeft voor de noden van een ander, daar valt zeker wat voor te zeggen, maar er kan bij verteld worden dat het niet om moedwilligheid gaat, maar vaak om blindheid.

Daartegenover staat dat niet-autisten minstens even egocentrisch kunnen zijn, weliswaar op een andere manier, maar er wordt niet ondergedaan ten opzichte van de autistische medemens. We zitten alleen op een andere golflengte wat betreft egocentrisme, zoals trouwens bij vele andere dingen, maar het hoeft zeker niet meer of minder te zijn.

Rest mij wel om een laatste opmerking te maken. Veel personen met autisme hebben een schuldcomplex aangepraat gekregen. Dat zou bij deze bestrijd moeten worden. Ik ben niet van mening dat er geen probleem is, maar binnen het spectrum van het egocentrisme zijn autisten zeker geen koplopers, als er gepraat moet worden over het onderwerp, moet zeker ook het egocentrisme van niet-autisten aan bod komen. Misschien lezen de bankdirecteurs dit niet graag, maar het is wel een feit.

Verder zou ik autisten aanraden die het verwijt krijgen om egocentrisch te zijn, te melden dat ze niet meer egocentrisch zijn dan de gemiddelde mens, alleen anders-egocentrisch in het spectrum, zoals ze ook anders-empathisch zijn binnen het empathische spectrum. Voor alles is er een meer dimensionaal spectrum wat het ene nooit superieur of inferieur stelt aan het andere.

Heel misschien zit er wel een logica in. Mensen die graag heel veel aandacht genieten – dat zullen ook niet alle niet-autisten zijn, zullen misschien extra veel aandacht besteden aan anderen in de hoop die aandacht terug te krijgen, waar autisten veel minder behoefte hebben aan aandacht, of alleen aandacht willen bij momenten, minder oog gaan hebben om aandacht te geven aan anderen, omdat ze niet zoveel behoefte hebben om aandacht terug te krijgen.

Dit alles is natuurlijk een gedachtegang uit mijn eigen ervaringen. Misschien heeft de doorsnee autist wel meer behoefte aan aandacht als ik er krediet voor wil geven. Op dat punt van veel of weinig aandacht willen hebben – en alleen op dat punt – ben ik waarschijnlijk wel een kernautist. Op gebied van geschreven taalvaardigheid ben ik dan weer een vlotte Asperger. Het past allemaal in een meerdimensionaal spectrum.

Op volle snelheid

Vanmorgen om 6.00 uur wakker, meteen de computer aan (zoals altijd trouwens) om vervolgens op volle snelheid verder te gaan met mijn hobby van het laatste half jaar, Wikipedia. Geen tijd om fatsoenlijk te eten of iets anders, gewoon blijven produceren. Het onderwerp, of de onderwerpen, dat maakt niet zoveel uit. Lemma’s produceren is het enige wat telt. Liefst zoveel mogelijk zonder krom taalgebruik, en als dat toch al eens gebeurd is er altijd wel iemand die dat recht zet. Inmiddels meer dan 15 uur bezig, dat is niet echt een uitzondering, maar misschien toch tijd om ermee te stoppen voor vandaag. Morgen is er weer een dag. Nog even verder en dan mijn enthousiasme even opbergen. Ik zit inmiddels aan meer dan 400 lemma’s. Waarom heb ik het gevoel dat ik zo snel mogelijk aan 1000 moet geraken ? Ik weet het niet, het is een niet te stoppen drive op dit moment.

Op een ander front doe ik het waarschijnlijk stukken minder goed, het sociale, maar dat zal niemand verwonderen die deze blog al een tijdje leest. Na nogmaals een misverstand of conflict heb ik een groot deel van mijn internet accounts gewist. Het zat er al lang aan te komen. De frustratie werd te groot en nu heb ik mij nog wat meer “afgesloten” dan ik al was. Geen myspace, youtube, livejournal en pass meer, alles weg. Vooral het livejournal account was drastisch, ik hield het bij de laatste vijf jaar, met een hoop “online vrienden”, nu is alles weg. Deze blog en mijn facebook is zowat het enige wat nog overblijft en twitter, maar dat gebruik ik maar zelden.

Dan maar Wikipedia, gewoon veel produceren en niet communiceren. Da’s het enige waar ik echt goed in ben. De rest vergeet ik beter.