Rainman Yves Leterme

Die arme Yves Leterme toch, wat die het laatste jaar heeft mogen horen en lezen over zichzelf van zijn collega-politici en journalisten. Als ik enige aanleg voor empathie zou hebben, zou ik met hem te doen hebben. Maar ja, ik ben een Rainman, van enige empathie kan dus geen sprake zijn.

Deze avond was hij te gast in het programma “De Keien van de Wetstraat”. Daar vertelde hij dat hij in zijn studententijd soms een pagina van een telefoonboek van buiten leerde, na een afspraak met zijn mede studenten. Wie dan als eerst niet de juiste naam en telefoonnummer kon opzeggen, moest de rekening betalen in het café.

Sigrid Spruyt, een van de interviewers, zei hem dat dat haar aan iets deed denken, want zo zei ze – Rainman leerde ook de inhoud van telefoonboeken van buiten.

Gelukkig repliceerde Leterme op een gepaste wijze, want hij zei dat hij Rainman helemaal niet kende en niet wist waarover dat ging, wat erg onwaarschijnlijk is, want weet niet iedereen wie Rainman is ? Uitstekend antwoord, want daarmee weerlegde hij meteen de incinuatie dat hij een “Rainman” is, want Rainmannen (en Rainvrouwen) liegen toch nooit, niet ?

Maar, in het geval hij toch een Rainman zou zijn, zou ik voorstellen om hem op te nemen in een of andere zelfhulpgroep van Rainmannen, waar hij terecht eens zijn hart zou kunnen luchten over het feit dat hij het niet gemakkelijk heeft met zo’n bende neurotypische haaien van journalisten en collega’s rondom hem.

Merk op dat de delen in blauw vooral bedoeld waren als humor en niet serieus te nemen, al weet ik dat ook niet helemaal zeker.

Autisme is een Handicap

Het is hier nooit echt aan de orde geweest, maar zeker in Engelstalig gebied is dit fenomeen wel een topic, waar een deel van de autisme rechten beweging erg ver gaat in hun beweringen. Er wordt vaak lichtzinning gedaan over autisme, dat het enkel een andere manier van bestaan is en dat het dus geen handicap is. Er schort toch heel wat aan die redeneringen.

Het is wel begrijpelijk, als je leest dat autisme een verschrikkelijke ziekte is, zoals te lezen is op websites als autismspeaks of in allerlei persberichten, dan kan dat misschien aanleiding geven tot een gevoel dat het persoonlijke kritiek is, dat je niet goed genoeg bent zoals je bent. Dan komt er een tegen reactie.

Ik heb mij daar ook schuldig aan gemaakt, maar bij nader inzien had ik al snel door dat een en ander niet klopte. De verhalen dat Albert Einstein of Bill Gates ook autistisch waren en zijn, moet een beeld geven dat autisten in bepaalde gevallen het beter doen dan andere mensen, maar er is zelfs geen bewijs voor en maakt het de tegenstander (als je in die termen denkt) het erg gemakkelijk om het te weerleggen.

De discussie gaat vaak over woorden en autisme is inderdaad geen verschrikkelijke ziekte, maar op zijn minst is het wel een serieuze handicap, die alvast mijn leven mede bepaald heeft en niet op een positieve wijze.

Wat mij betreft, het kernprobleem dat ik altijd heb moeten dragen is het feit dat ik zelden of nooit op dezelfde golflengte zit als andere mensen. De communicatie tussen mij en andere mensen loopt niet zoals het hoort en daardoor heb ik nooit een gezond sociaal leven op kunnen bouwen.

Vaak zend ik geen of verkeerde signalen uit waardoor mensen me verkeerd begrijpen. Ik heb ook een ander tempo, zowel in directe communicatie als in de intensiteit ervan. Ik heb veel tijd nodig, ook veel tijd om alleen te zijn en dan maken mensen de verkeerde conclusie en denken ze dat je niet meer geinteresseerd bent in hen en hun vriendschap. Ik zou hier nog verder kunnen uitweiden en heb dat in het verleden al gedaan, punt is, wanneer communicatie niet goed loopt en daarom ook het sociale contact niet, en vice versa, dan verlopen dingen niet zoals ze zouden moeten lopen.

Ik heb vaak het gevoel dat ik mensen teleurstel en dan meteen ook mezelf teleurstel. Ik heb geen talent om vriendschappen aan te gaan en wanneer er dan toch vriendschappen ontstaan, dan kan ik ze nooit onderhouden op een manier waarop je kan beantwoorden aan die vriendschap.

Ik moet erg jong geweest zijn waarop ik beslistte dat ik eigenlijk geen nood had aan andere mensen rondom mij. Het is mijn eigen waarheid geworden die niet per definitie een leugen moet zijn, want elke waarheid is tenslotte subjectief. Ik houd me dus voor dat ik alleen maar in sommige omstandigheden mensen nodig heb, als ik ziek ben bevoorbeeld, heb ik de hulp nodig van een dokter, maar verder trek ik mijn plan wel.

Dat maakt ook dat ik mensen zelden een kans geef om dichter bij te komen, ik zal altijd een afstand bewaren, maar dat is zeker niet omdat ik een mensenhater zou zijn, dat ben ik niet, maar afstand houden is de enige manier om latere problemen te vermijden. Het is een vorm van zelfbescherming.

Er zijn vast veel mensen die zich niet laten afschrikken door al die problemen die ze in hun eigen leven kennen en die toch resoluut, met vallen en opstaan, trachtten om zoveel mogelijk sociale contacten op te bouwen, maar ik zit nu eenmaal zo niet in elkaar, het is een karaktertrek van me, om na het figuurlijk met mijn gezicht tegen de muur te lopen, dat proberen te vermijden, ook al heeft dat dan weer een prijs.

Ik ga dus door met mijn waarheid dat ik er nooit bij heb gehoord en dat ik dat ook nooit zal zijn, dat ik geen mensen nodig heb en dat ik een alien ben die aan de zijlijn staat omdat ik waarschijnlijk niet anders kan, ook nooit anders gewoon ben geweest en vooral omdat ik ermee kan leven.

Maar ik zal autisme nooit meer minimaliseren, want sociaal contact is een van de fundamenten van het mens zijn, en als dat niet loopt zoals het zou moeten, dan kan je alleen maar spreken over een serieuze handicap. Het is geen vrijwillige keuze en dus geen andere manier van leven. Tot die conclusie ben ik al lang gekomen, maar vond het nodig om het voor mezelf nog eens op te schrijven.

Controle Freak

Vandaag kwam de sociaal assistente langs om wat papierwerk in te vullen. Stilletjesaan vulde ze een stapeltje aaneengeniete papieren in terwijl ze me allerlei vragen stelde. Zoals gewoonlijk trachtte ik mijn antwoorden op haar vragen zo nauwkeurig mogelijk te beantwoorden. Zoals wel eens vaker gebeurd maakte ze een opmerking. Haar opmerkingen zijn nooit negatief bedoeld en leiden af en toe tot humoristische situaties.

Er waren nog twee bladzijden te gaan, dat leidde ik af omdat ik zag dat er na het laatste gedane blad nog twee bladzijden vastgepind waren. Ze zei, we zijn klaar.. Eigenlijk ben jij wel een controle freak, hé… Ik hoorde wel wat ze zei, maar de opmerking over het controle freak zijn drong niet echt tot me door omdat ik in verwarring was, ze zei dat we klaar waren en nochtans zag ik dat er nog twee extra bladzijden waren die we nog niet gedaan hadden.

Voor ze verder nog iets kon zeggen, gritste ik de papieren uit haar handen om te kijken wat die twee laatste bladzijden inhielden – het bleek gewoon een samenvatting van alle voorgaande – gewoon een index dus en nog wat extra informatie die niet van toepassing was. Ik keek op en gaf haar de papieren terug en zei tegen haar : Je hebt gelijk, ik ben een controle freak, waarop ze hard in de lach schoot.

Egocentrisme

Er wordt gezegd dat autistische mensen egocentrisch zijn, iets waar mijn moeder soms over klaagde. Ik wil niet zeggen dat alle autisten noodzakelijk egocentrisch zijn, noch wil ik ontkennen dat ikzelf het niet zou zijn, want er schuilt waarheid in. Maar er is een verschil in mijn ogen in egocentrisch zijn en anderzijds egocentrisch overkomen en ik ben ervan overtuigd dat ik meer egocentrisch overkom dan ik echt ben.

Sommige autisten komen naar mijn gevoel/ervaring helemaal niet egocentrisch over, slechts enkele die ik heb ontmoet kwamen naar mijn gevoel wel zeer egocentrisch over in hun communicatie – en ik neem hun niets kwalijk, maar ik moet toegeven dat wanneer ik zo iemand ontmoet, dan vind ik het ongemakkelijk en een beetje irriterend, omdat ik het zo goed herken ook.

Het probleem is de manier van communiceren, als ik andere mensen observeer tijdens hun communicatie, de meeste van hen communiceren veel, maar er is iets met de manier waarop ze communiceren. Zij zijn in staat om te communiceren op een neutrale manier, alsof ze bijna nooit praten over zichzelf en ze geven een indruk dat ze het hebben over andere dingen en op die manier lijkt het alsof ze niet de aandacht naar zich toe trekken, hoewel ze dat eigenlijk wel doen, want zij zijn wel degelijk aan het woord en iedereen is aan het luisteren. En als ze dan toch praten over zichzelf, hebben ze soms een manier om dingen te integreren in hun verhaal dat schijnbaar niet over zichzelf gaat, en geven daarmee een indruk dat ze niet alleen praten over zichzelf.

Het is zeer moeilijk om zo te communiceren voor mij, want als je je gedachten hardop zegt, moet je werken met wat er in je hersenen zit en wanneer ik praat en probeer dingen uit te leggen, vaak met een aanhaling van een voorbeeld of vergelijking, dan zijn de enige voorbeelden die ik heb, deze afkomstig uit mijn eigen ervaringen. Ik geloof niet dat ik echt in staat ben om veel voorbeelden aan te halen van dingen die niet uit mezelf voortkomen, dingen gehoord van anderen of mogelijk ergens gelezen of gezien. Het komt alleen uit mijn binnenkant, mijn eigen gedachten en ervaringen. Wanneer iemand iets vertelt over zichzelf, over hun kinderen, hun werk of iets anders en je kunt alleen maar een reactie formuleren zoals: “Ik had een soortgelijke ervaring en bla bla bla …”, dan geeft dat een zeer egocentrische indruk, iemand vertelt iets en je komt dan met een antwoord dat gaat over jezelf. Het is nooit mijn bedoeling om dat te doen, maar ik heb weinig anders om mee te werken.

Na het herlezen van sommige van mijn oude posts, is het me ook opgevallen dat ik soms de woorden jij en ik verwar, ik probeer te praten in het algemeen, neutraal, niet over mij, alleen maak ik er dan een verwarrend potje van.

Ik ben egocentrisch, maar ik probeer om andere mensen er niet teveel mee te storen, ik heb mij zelfs in het verleden al verontschuldigd voor mijn egocentrisch gedrag af en toe, maar het vermijden is niet mogelijk. Om dit te doen zou het nodig zijn om totaal te stoppen met communiceren, omdat ik op geen andere manier in staat ben om te communiceren, er is dus alleen een egocentrische manier van communiceren mogelijk. Ik heb geen idee hoe ik zou kunnen communiceren met minder “mij en ik” in die communicatie, zoals de meeste mensen, die ondanks ze veel meer communiceren als ik, daar wel in lijken te lukken.

Ik vind het verder niet zo erg, het is een persoonlijke ergernis, een van de weinige dingen die ik zou veranderen als ik kon, maar dat is niet mogelijk. Dus, ik probeer mezelf een beetje in te houden, niet proberen om mijn mening er door te drukken. Zoals in mijn vorige post over de kritiek, vertelde ik dat het een goede zaak is dat ik om die reden weinig sociale contacten heb, deze communicatie-fout (het egocentrisme in mijn communicatie) is ook een goede om sociale contacten te beperken en er zijn meerdere redenen, misschien een nog belangrijkere reden is dat ik het ok vind, ik aanvaard de dingen zoals ze zijn en ik ben relatief gelukkig met een solitair leven in stilte en rust.